Jeśli przed 1999 r. opłacałeś w Polsce składki sam za siebie i zostały po tym zaległości, 1 maja 2027 r. ZUS sam je umorzy. Haczyk polega na tym, że lata objęte długiem wypadną z kapitału początkowego i z emerytury. Kto chce je zachować, ma 30 dni od zawiadomienia na rezygnację, a terminu nie da się przywrócić.
Za które lata ZUS nie policzy emerytury?
Ustawę podpisaną przez prezydenta na początku listopada łatwo uznać za czystą ulgę. Znika około 315 mln zł zaległości należnych od około 7,1 tys. płatników, a nikt nie musi składać wniosku, bo umorzenie następuje z mocy prawa. Kłopot mają ci, których dług dotyczy składek na własne ubezpieczenia społeczne albo na ubezpieczenia osoby współpracującej.
Dla nich okres objęty umorzeniem przestaje się liczyć. ZUS pominie go, wyliczając kapitał początkowy, a także wtedy, gdy będzie sprawdzał, czy w ogóle należy ci się emerytura, renta albo inne świadczenie, przy którym liczy się staż ubezpieczeniowy. Pieniądze, które zostaną umorzone, nie podniosą też kwoty, od której ZUS wylicza twoją emeryturę.
Jeśli więc w latach 90. pracowałeś w Polsce na własny rachunek, a dziś mieszkasz w Norwegii, te lata mogą po prostu zniknąć z polskiej części twojej historii ubezpieczeniowej.
Jest jeden wyjątek. Ten sam okres nadal będzie się liczył jako staż pracowniczy według przepisów prawa pracy, co ma znaczenie na przykład przy wymiarze urlopu albo przy odprawie. Na wysokość emerytury to jednak nie wpływa.
Zawiadomienie trafi do eZUS albo na ostatni adres
ZUS sam poinformuje osoby objęte umorzeniem, że mogą z niego zrezygnować. Wiadomość przyjdzie na profil w portalu eZUS albo listem na ostatni adres korespondencyjny zgłoszony w ZUS. U kogoś, kto od lat mieszka w Norwegii, to często adres rodziców w Polsce albo mieszkanie, w którym dawno nikt nie odbiera poczty.
Dlatego sprawdziłbym to teraz, a nie wiosną. Upewnij się, jaki adres korespondencyjny ZUS ma w twoich danych, i zaktualizuj go, jeśli jest nieaktualny. Warto też mieć działający profil w eZUS, bo to jedna z dwóch dróg, którymi zawiadomienie do ciebie dotrze.
Jak zrezygnować z umorzenia i czego nie da się cofnąć?
Na złożenie oświadczenia o rezygnacji masz 30 dni od otrzymania zawiadomienia. Tego terminu nie da się przywrócić, więc list, który tygodniami leży u rodziny w Polsce, to ryzyko, którego lepiej uniknąć. Przy samym oświadczeniu obowiązują trzy twarde zasady:
- musi obejmować wszystkie należności, nie da się wybrać tylko części,
- po złożeniu nie można go zmienić ani odwołać,
- po rezygnacji postępowanie egzekucyjne toczy się dalej.
Wybór jest więc prosty, choć nie łatwy. Albo zostajesz z długiem i egzekucją, ale zachowujesz te lata do emerytury, albo dług znika razem z nimi. Tylko ty wiesz, ile ten okres znaczy w twojej historii zawodowej.
Co jeszcze zniknie 1 maja 2027 r.
Jeśli nic nie zrobisz, z konta znikną stare długi wobec ZUS, i to nie tylko same składki społeczne, ale też zaległości na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Razem z nimi przepadną odsetki za zwłokę, opłaty dodatkowe i prolongacyjne oraz koszty upomnień i egzekucji.
Tego samego dnia z mocy prawa skończy się ściąganie tych długów, niezależnie od tego, czy zajmuje się tym komornik sądowy, czy naczelnik urzędu skarbowego. Umorzenie obejmie też zaległości zabezpieczone hipoteką albo zastawem rejestrowym, a ZUS wyda dokumenty pozwalające wykreślić wpis z księgi wieczystej lub z rejestru zastawów.
Jeśli spłacasz te stare zaległości w ratach, umowa z ZUS wygaśnie sama, więc po 1 maja 2027 r. kolejnych rat już nie wpłacasz. Pisemne potwierdzenie umorzenia ZUS wyśle już po tej dacie, znowu na profil w eZUS albo pocztą na adres korespondencyjny.
