Masz 40 lat i liczysz, że z ZUS dostaniesz kiedyś około 5 tys. zł miesięcznie? Według wyliczeń InFakt mężczyzna w tym wieku musi dziś zarabiać około 10 tys. zł brutto, a kobieta aż około 17 tys. zł. Powód? Kobieta kończy pracę wcześniej i dłużej pobiera świadczenie.
Kiedy pierwszy raz zobaczyłem to zestawienie, byłem pewien, że ktoś pomylił kolumny. Chodzi o tę samą emeryturę i ten sam wiek, a próg zarobków różni się tak mocno. Wyliczenia przygotował Piotr Juszczyk z InFakt.pl i nie ma w nich błędu. Tak po prostu działa system.
Skąd 10 tys. zł dla niego i 17 tys. zł dla niej?
Wysokość emerytury z ZUS zależy przede wszystkim od dwóch rzeczy: ile zarabiasz i jak długo odprowadzasz składki. Tu zaczyna się cała różnica między kobietą a mężczyzną.
Kobieta może przejść na emeryturę w wieku 60 lat, mężczyzna w wieku 65 lat. To pięć lat płacenia składek mniej. Do tego kobiety statystycznie żyją dłużej, więc świadczenie trzeba im wypłacać przez dłuższy czas. Krótsze odkładanie i dłuższe wypłacanie oznaczają niższą emeryturę przy tej samej pensji.
Dlatego 40-latek, który celuje w około 5 tys. zł, potrzebuje dziś mniej więcej 10 tys. zł brutto miesięcznie. To około 114 proc. przeciętnego wynagrodzenia, czyli pensja nieco wyższa niż średnia. 40-latka, żeby dojść do podobnej kwoty, musi zarabiać około 17 tys. zł brutto. Takie wynagrodzenie dla wielu osób jest dziś poza zasięgiem.
Stopa zastąpienia będzie coraz niższa
Żeby zrozumieć, dlaczego te progi są tak wysokie, warto poznać jedno pojęcie. Stopa zastąpienia to stosunek emerytury do ostatniej pensji. Pokazuje, jaką część ostatniej wypłaty dostaniesz jako świadczenie.
Dziś wynosi ona około 54 proc. Prognozy ZUS i Międzynarodowego Funduszu Walutowego zakładają jednak, że do 2050 r. może spaść do około 29 proc. Emerytura będzie więc coraz mniejszym ułamkiem tego, co zarabiało się tuż przed jej rozpoczęciem.
Dla dzisiejszych 40-latków to zła wiadomość. Żeby po zakończeniu pracy żyć na podobnym poziomie jak obecni seniorzy, będą musieli zarabiać więcej niż oni. Same podwyżki rzadko jednak wystarczą, dlatego liczą się dwie dodatkowe dźwignie.
Czy opłaca się pracować dłużej?
Pierwsza dźwignia to praca po osiągnięciu wieku emerytalnego. Według szacunków każdy dodatkowy rok aktywności zawodowej może podnieść świadczenie nawet o 10–15 proc. Nikt nie musi przechodzić na emeryturę od razu, gdy osiągnie wymagany wiek. To tylko możliwość, a nie obowiązek.
Najwięcej mogą na tym zyskać kobiety. Skoro ich niższa emerytura bierze się w dużej mierze z wcześniejszego wieku emerytalnego, każdy rok dłuższej pracy działa podwójnie. Składki płyną dłużej, a okres pobierania świadczenia się skraca.
Sam zrobiłem sobie prosty rachunek. Jeśli moja pensja nie dobija do progu z wyliczeń, kilka lat dłuższej pracy jest dla mnie bardziej realne niż nagły skok zarobków.
PPK, IKE i IKZE jako uzupełnienie
Druga dźwignia to samodzielne odkładanie pieniędzy obok systemu ZUS. W wyliczeniach wymieniono trzy takie możliwości: PPK, IKE i IKZE.
- PPK to Pracownicze Plany Kapitałowe, do których zapisuje się przez pracodawcę.
- IKE to Indywidualne Konto Emerytalne, które zakłada się samodzielnie.
- IKZE to Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego, również zakładane samodzielnie.
Każde z tych rozwiązań ma własne zasady wpłat i wypłat. Przed wyborem warto je dokładnie przeczytać albo dopytać w instytucji, która prowadzi konto. Żadne z nich nie zastępuje emerytury z ZUS. Mogą ją jedynie uzupełnić, zwłaszcza gdy pensja jest daleko od progu 10 lub 17 tys. zł brutto.