Masz w umowie 40 godzin tygodniowo, a w praktyce czuwasz przy podopiecznym od rana do późnego wieczoru? Te godziny gotowości mogą się liczyć. Niemiecki Federalny Sąd Pracy orzekł w 2021 r., że opiekunka delegowana z zagranicy do prywatnego domu ma prawo do niemieckiej płacy minimalnej również za czas dyżuru.
Co orzekł Federalny Sąd Pracy
Wyrok dotyczy kobiet, które formalnie zatrudnia agencja, na przykład polska, a pracę wykonują w prywatnym domu w Niemczech. Sąd uznał, że niemiecka płaca minimalna obejmuje nie tylko godziny zapisane w kontrakcie, ale także czas, w którym opiekunka musi być pod ręką.
Dyżur to godziny, w których nie masz wolnego. Nie możesz wyjść, bo w każdej chwili trzeba pomóc przy ubieraniu, posiłku czy myciu. Sąd zastrzegł, że prawo do zapłaty za ten czas przysługuje, gdy spełnione są odpowiednie warunki prawne, więc każdą sytuację trzeba sprawdzić osobno. Sam zapis o 40 godzinach w umowie nie zamyka jednak sprawy.
Przykład: gotowość od 7 do 23, a w umowie 40 godzin
Dobrze pokazuje to historia pani Ewy, 61-latki z Krakowa, opisana przez związkowy magazyn „ver.di publik”. Krakowska agencja wysłała ją do Berlina do emerytowanego profesora z demencją. Obiecano jej 40 godzin tygodniowo. W rzeczywistości była w gotowości od 7 do 23, siedem dni w tygodniu.
Poza opieką sprzątała, prała, prasowała, pracowała w ogrodzie i myła samochód. Przeliczyłem to na spokojnie: 16 godzin dziennie przez cały tydzień to prawie trzy razy więcej, niż przewidywała umowa.
Do tego dochodzą pieniądze. Agencja wypłacała jej 1 tys. euro miesięcznie, czyli ok. 4,4 tys. zł. Niemiecka rodzina przelewała pośrednikowi 2,5 tys. euro, około 11 tys. zł. Do opiekunki trafiało więc 40 proc. tej kwoty, a składki na ubezpieczenia społeczne agencja płaciła w Polsce.
Co zapisywać od pierwszego dnia?
Jeśli kiedykolwiek będziesz chciała upomnieć się o zapłatę za dyżur, przyda się dowód. Najlepiej prowadzić prosty dziennik w zeszycie albo w telefonie:
- godzina rozpoczęcia i końca gotowości każdego dnia, nie tylko godziny faktycznej pracy,
- dni bez wolnego i przerwy, których nie dało się wykorzystać,
- obowiązki spoza opieki, takie jak sprzątanie, pranie, prasowanie, ogród czy mycie auta,
- warunki mieszkania i jedzenia, bo pani Ewa opowiada o opiekunkach śpiących w piwnicy, na samym materacu albo dostających tylko chleb z dżemem,
- kopie umowy i dokumentów przygotowanych przez agencję.
Ostatni punkt ma znaczenie. W papierach pani Ewy agencja przedstawiła ją jako wykwalifikowaną pielęgniarkę mówiącą biegle po niemiecku. Zgadzało się tylko prawo jazdy. Warto więc wiedzieć, co rodzina dostała na twój temat. Notatki rób codziennie, bo zapis prowadzony dzień po dniu jest dużo mocniejszy niż wspomnienia odtwarzane po miesiącach.
Jak sprawdzić, ile rodzina płaci pośrednikowi
Pani Ewa poznała prawdę przypadkiem, gdy zobaczyła jeden z przelewów. Nie trzeba czekać na taki zbieg okoliczności. Rodzina ma umowę z agencją i potwierdzenia przelewów, więc najprościej zapytać wprost, ile co miesiąc wysyła pośrednikowi. Porównaj tę kwotę ze swoją wypłatą.
Jeśli różnica jest duża, a liczba godzin gotowości daleko przekracza umowę, masz konkretne argumenty do rozmowy. Pani Ewa w kolejnym miejscu, w Badenii-Wirtembergii, od początku domagała się wolnych dni i regularnych przerw. Później zrezygnowała z pośrednika i dziś pracuje bezpośrednio dla niemieckiej rodziny, na pełny etat, z urlopem i pełnymi składkami.
Pomaga też innym opiekunkom w grupach internetowych, gdzie tłumaczy, jakie mają prawa. Takie grupy to dobre miejsce, by zapytać o doświadczenia z konkretną agencją, zanim podpiszesz kolejny kontrakt.