Samotny wrak na czarnej plaży Sólheimasandur jest jedną z najbardziej niezwykłych atrakcji południowej Islandii. W tym miejscu wyjaśniam, co dokładnie wydarzyło się w 1973 roku, jak dotrzeć do pozostałości samolotu, ile czasu zaplanować oraz kiedy spacer może okazać się trudniejszy, niż sugerują zdjęcia.
Najważniejsze informacje przed wizytą przy wraku
- Lokalizacja: Sólheimasandur, między Skógar a Vík, przy drodze nr 1.
- Dystans: około 4 km w jedną stronę, czyli 7-8 km tam i z powrotem.
- Transport: można iść pieszo albo skorzystać z busa wahadłowego jadącego około 15 minut.
- Historia: to wojskowy samolot US Navy C-117D, który awaryjnie lądował 21 listopada 1973 roku.
- Bezpieczeństwo: na równinie nie ma schronienia, a wiatr i widoczność mogą zmienić się bardzo szybko.
Gdzie znajduje się słynny wrak samolotu na Islandii
Wrak leży na równinie Sólheimasandur, na południowym wybrzeżu Islandii, między wodospadem Skógafoss a miejscowością Vík í Mýrdal. Od Reykjavíku dzieli go około 155-165 km, więc samochodem trzeba liczyć mniej więcej 2-2,5 godziny jazdy w jedną stronę, zależnie od pogody i natężenia ruchu.
Najbliższy parking znajduje się przy drodze nr 1. Od niego do pozostałości samolotu prowadzi szlak przez rozległą, pozbawioną drzew równinę. Sólheimasandur powstała między innymi wskutek gwałtownych wypływów wód lodowcowych, dlatego krajobraz jest płaski, surowy i niemal całkowicie pozbawiony punktów orientacyjnych.
To właśnie otoczenie robi na mnie największe wrażenie. Sam kadłub nie jest ogromny, ale zestawienie rdzewiejącego metalu, czarnego piasku, oceanu i lodowca tworzy scenerię, której trudno szukać gdzie indziej. Nic dziwnego, że miejsce stało się popularne wśród fotografów i osób odwiedzających południową część wyspy.
Historia katastrofy i prawdziwy typ samolotu
Maszyna często nazywana jest po prostu DC-3, choć dokładniej chodzi o Douglas C-117D, wojskową wersję konstrukcji znanej z cywilnych samolotów Douglas DC-3. Samolot należał do marynarki wojennej Stanów Zjednoczonych i wykonywał lot z Höfn do bazy Keflavík po wcześniejszym dostarczeniu zaopatrzenia.
21 listopada 1973 roku załoga napotkała trudne warunki atmosferyczne oraz silne oblodzenie. Samolot stracił możliwość utrzymania wysokości, dlatego pilot skierował go w stronę wybrzeża i zdecydował się na awaryjne lądowanie na zamarzniętym korycie rzeki w rejonie Sólheimasandur.
W szczegółowych opisach przyczyny zdarzenia pojawiają się różnice. Mówi się o oblodzeniu, problemach z silnikami oraz niedoborze paliwa, ale najważniejszy fakt pozostaje bezsporny: cała siedmioosobowa załoga przeżyła. Wraku nie opłacało się później odzyskiwać, a wojsko zabrało tylko część przydatnego wyposażenia.
Dlatego kadłub pozostał na miejscu i przez dziesięciolecia niszczał pod wpływem wiatru, soli oraz opadów. Dziś nie jest kompletnym samolotem, lecz mocno zdegradowaną skorupą. Właśnie to odróżnia go od wielu turystycznych rekonstrukcji, które można znaleźć przy drogach w innych częściach Islandii.
Jak dotrzeć do wraku i ile trwa spacer
Po zjechaniu z drogi nr 1 należy zostawić samochód na wyznaczonym parkingu. Wjazd samochodem bezpośrednio na równinę jest zabroniony, ponieważ podłoże jest delikatne, a ślady opon niszczą krajobraz i mogą utrudniać późniejsze odwodnienie terenu.
Najpopularniejsza opcja to spacer liczący około 4 km w jedną stronę. W zależności od tempa i warunków przejście zajmuje zwykle 45-60 minut. Trasa nie jest technicznie trudna, ale ekspozycja na wiatr sprawia, że powrót może być męczący, szczególnie zimą albo przy deszczu.
Osoby, które nie chcą pokonywać całego dystansu pieszo, mogą skorzystać z busa wahadłowego. Przejazd trwa około 15 minut w jedną stronę, a orientacyjna cena biletu w obie strony wynosi około 3200 ISK. Rozkład i stawki zależą od operatora oraz sezonu, dlatego przed wyjazdem najlepiej sprawdzić aktualne godziny odjazdów.
| Opcja | Czas w jedną stronę | Koszt | Dla kogo |
|---|---|---|---|
| Spacer | 45-60 minut | Bez biletu za wejście | Dla osób przygotowanych na 7-8 km marszu |
| Bus wahadłowy | Około 15 minut | Około 3200 ISK w obie strony | Dla rodzin, osób z małą ilością czasu lub przy gorszej pogodzie |
Samą wizytę przy wraku zwykle można zorganizować bez osobnego biletu wstępu, ale parking może być płatny. W praktyce największym kosztem bywa nie wejście, lecz transport i czas wyjęty z całego planu zwiedzania.
Bezpieczeństwo ma tu większe znaczenie niż trudność trasy
Na mapie spacer wygląda niewinnie, bo teren jest prawie płaski. To jednak nie jest zwykła ścieżka parkowa. Na równinie brakuje drzew, budynków i miejsc, w których można schować się przed pogodą, a silny wiatr potrafi pojawić się bez ostrzeżenia.
Przed wyjściem sprawdzam prognozę pogody, stan dróg oraz długość dnia. Zimą szczególnie łatwo rozpocząć spacer zbyt późno. Mgła, śnieg lub zamieć mogą sprawić, że powrót przestaje być oczywisty, nawet jeśli wcześniej wrak był dobrze widoczny.
- załóż wodoodporne buty i odzież chroniącą przed wiatrem,
- zabierz wodę, telefon z naładowaną baterią i dodatkową warstwę ubrań,
- nie zbliżaj się do oceanu, jeśli fale są wysokie,
- nie wspinaj się na kadłub ani na skrzydła,
- nie zabieraj fragmentów metalu i nie zostawiaj śmieci,
- nie wyruszaj pieszo, jeśli widoczność jest bardzo słaba.
W środku wraku nie ma infrastruktury ani ochrony przed pogodą. Zniszczone elementy mogą być ostre, a konstrukcja jest osłabiona. Zdjęcie z dachu może wyglądać efektownie, ale ryzyko wypadku nie jest warte kilku dodatkowych ujęć.
Czy warto poświęcić czas na tę atrakcję
Moim zdaniem tak, ale pod jednym warunkiem: trzeba potraktować ją jako część całego dnia na południowym wybrzeżu, a nie szybki przystanek przy drodze. Sam spacer i oglądanie wraku zajmują zwykle co najmniej 2-3 godziny, zwłaszcza jeśli wybierasz się pieszo i chcesz zrobić zdjęcia bez pośpiechu.
W pobliżu można połączyć wizytę między innymi z wodospadem Skógafoss, muzeum Skógar, lodowcem Sólheimajökull oraz plażą Reynisfjara. Przy tej ostatniej trzeba zachować szczególną ostrożność z powodu tak zwanych fal sneaker waves, które potrafią niespodziewanie wciągnąć człowieka do oceanu.
Jeśli masz tylko jeden dzień na południowe wybrzeże, wybór zależy od priorytetów. Dla miłośnika fotografii i surowych krajobrazów kadłub będzie mocnym punktem programu. Osoba zainteresowana głównie wodospadami może uznać, że wielokilometrowy spacer nie daje wystarczająco dużo w zamian za poświęcony czas.
Jak zaplanować wizytę, żeby nie żałować drogi
Najlepsze światło do zdjęć pojawia się rano lub późnym popołudniem, gdy metal kadłuba mocniej odcina się od czarnego piasku. Jednocześnie są to pory, w których zimą szybko robi się ciemno, dlatego fotografia nie powinna przesłonić podstawowej zasady: najpierw sprawdź warunki powrotu.
Nie planowałbym tej atrakcji jako jedynego celu dnia. Rozsądniej połączyć ją z innymi punktami między Skógar a Vík i zostawić sobie zapas czasu na opóźnienia. Jeśli prognoza zapowiada deszcz, porywisty wiatr albo niską widoczność, bus może być wygodniejszy, ale nawet krótki przejazd nie rozwiązuje problemu złej pogody przy samym wraku.
Najważniejsze jest właściwe nastawienie. To nie muzeum lotnictwa z opisami eksponatów, lecz historyczne miejsce w otwartym, wymagającym krajobrazie. Gdy przygotujesz się na wiatr, dystans i brak wygód, wizyta przy samolocie na Sólheimasandur może stać się jednym z najbardziej pamiętnych punktów podróży po Islandii.
