Masz z żoną osobne konta, każde żyje ze swojej pensji i myślisz, że to rozdzielność? Nie jest. Twoja wypłata staje się wspólna w chwili wypłaty, a czynsz z mieszkania kupionego przed ślubem też trafia do majątku wspólnego. Osobiste zostają za to np. spadek i pieniądze ze sprzedaży kawalerki.
Osobne konta to tylko domowa organizacja
Wiele par uznaje, że skoro każde ma swój rachunek i samo decyduje o swojej wypłacie, to w razie rozwodu każdy zabierze to, co ma na koncie. Prawo widzi to inaczej. Od dnia ślubu działa wspólność majątkowa i powstaje automatycznie, bez żadnych podpisów.
Numer rachunku nie ma tu znaczenia. Liczy się to, skąd pieniądze pochodzą i kiedy zostały nabyte. Warto o tym pamiętać, bo w Polsce rozpada się mniej więcej jedna trzecia związków, a przy podziale majątku zdziwienie bywa bolesne.
Co trafia do majątku wspólnego?
Kodeks rodzinny i opiekuńczy w art. 31 wymienia przykłady. Do majątku wspólnego należą m.in.:
- wynagrodzenie z umowy o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło i dochody z działalności gospodarczej,
- emerytury, renty i świadczenia z ubezpieczenia społecznego, np. zasiłek chorobowy i macierzyński, a także odprawy i ekwiwalent za niewykorzystany urlop,
- dochody z majątku wspólnego i z majątku osobistego każdego z małżonków,
- pieniądze zebrane w czasie małżeństwa w OFE, PPK czy na IKE oraz składki zewidencjonowane na subkoncie w ZUS.
Ważny szczegół: wynagrodzenie staje się wspólne dopiero w chwili wypłaty. Zanim pieniądze trafią do małżonka, samo prawo do ich otrzymania należy do jego majątku osobistego.
Czynsz z mieszkania sprzed ślubu to dochód wspólny
Weźmy mieszkanie, które kupiłeś jeszcze jako kawaler i dziś wynajmujesz. Samo mieszkanie jest twoje, bo nabyłeś je przed ślubem. Ale czynsz, który co miesiąc płaci najemca, to dochód z majątku osobistego, a taki dochód wpada do majątku wspólnego.
Tak samo działa lokata. Jeśli wpłacisz na nią pieniądze osobiste, np. ze spadku, to przy podziale majątku kwota wpłaty wraca do ciebie w całości. Odsetki od niej trafiają jednak do wspólnej puli.
Czy przelew na wspólne konto zmienia właściciela pieniędzy?
Nie. Pieniądze ze sprzedaży kawalerki przelane na wspólny rachunek zyskują tylko jedną nową cechę: małżonek ma do nich swobodny dostęp. Prawnie nadal są majątkiem osobistym tego, kto je wpłacił.
Zmiana ustroju majątkowego wymaga umowy w formie aktu notarialnego, czyli intercyzy. Art. 73 § 2 Kodeksu cywilnego mówi jasno, że czynność dokonana bez wymaganej formy szczególnej jest nieważna. Przelew, ustna umowa czy notatka na kartce niczego tu nie zmienią.
Intercyza przed ślubem kosztuje około 550–600 zł, bo maksymalna taksa notarialna to 400 zł plus VAT i wypisy. Po ślubie taksa liczona jest procentowo od wartości majątku, więc przeciętne małżeństwo wyda około tysiąca złotych, a zamożne pary nawet kilka tysięcy.
Jak zachować dowody, skąd pochodzą pieniądze
Przy podziale majątku dobrze mieć pod ręką papiery, które pokazują, że dana kwota pochodziła z majątku osobistego. Dlatego:
- Zachowaj dokumenty źródłowe, czyli akt notarialny sprzedaży kawalerki albo dokumenty potwierdzające spadek.
- Trzymaj pieniądze osobiste na osobnym rachunku, zamiast mieszać je z pensjami.
- Opisuj przelewy, np. „środki ze sprzedaży mieszkania z majątku osobistego”.
- Archiwizuj wyciągi bankowe, które pokazują drogę pieniędzy od wpływu do wydatku.
